Τετάρτη, 29 Μαΐου 2013

Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ



Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453

THE DESTRUCTION OF THE GREEK EMPIRE AND THE STORY OF THE CAPTURE OF CONSTANTINOPLE BY THE TURKS

PEARS EDWIN

Τα πρώτα ρήγματα στα άλλοτε γερά θεμέλια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας είχαν ήδη φανεί με την πρώτη άλωση της Πόλης από τους σταυροφόρους το 1204. Οι συνεχείς δυναστικές διαμάχες και οι παράλληλες αυξανόμενες πιέσεις και προσαρτήσεις εδαφών από τους Τούρκους έχουν δυσχεράνει ανεπανόρθωτα το σχέδιο ανάκαμψης και ανασύνταξης της αυτοκρατορίας. Οι εκκλήσεις και οι απόπειρες για εξασφάλιση βοήθειας από τη Δύση αποδεικνύονται φρούδες και ανεπαρκείς. Ο Μωάμεθ Β΄ ο Πορθητής και ο στρατός του είναι πλέον έτοιμος για έναν πόλεμο με προδιαγεγραμμένη έκβαση. Η Νέα Ρώμη ζει τις τελευταίες της ημέρες. Η γενική έφοδος, ο θάνατος του Κωνσταντίνου, η κατάληψη της Κωνσταντινούπολης, η σφαγή και η λαφυραγώγηση, η είσοδος του Μωάμεθ και η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τέμενος θα γράψουν απλά τον επίλογο σε μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες της ιστορίας. Σπάνια ένας μελετητής καταφέρνει να αναπλάσει μια ιστορική στιγμή με τόση αυθεντικότητα, επιστημονική επάρκεια και ψυχολογικό βάθος. Ο σερ Έντουιν Πήαρς παραδίδει ένα βιβλίο-εργαλείο στα χέρια του φιλομαθή αναγνώστη, ένα θαυμάσιο έργο που φέρνει την ιστορία του βυζαντινού πολιτισμού στον εικοστό πρώτο αιώνα. 

«Επί χίλια χρόνια η Νέα Ρώμη υπήρξε για τους χριστιανούς της Ανατολής ό,τι η Πρεσβυτέρα Ρώμη για τους χριστιανούς της Δύσης και η υπερηφάνεια τους για τη σταθερότητα και την ασφάλεια της ήταν μεγάλη. Μόνο μία και μοναδική φορά στην ιστορία της είχε αλωθεί... Στα μάτια όλων των Ελληνοφώνων ήταν απαράμιλλη και υποδειγματική, η έδρα της φιλοσοφίας και κάθε είδους γνώσης των επιστημών, της αρετής και ό,τι καλύτερου υπήρχε. Τώρα όλα είχαν αλλάξει. Οι νέοι κατακτητές ήταν Ασιάτες... Η πρωτεύουσα είχε μεταβληθεί σε έρημο... Εκείνη, γράφει ο Κριτόβουλος. που είχε προηγουμένως κυβερνήσει πολλούς λαούς με τιμή, δόξα και φήμη, κυβερνάται τώρα από άλλους και έχει βυθιστεί στην φτώχια, τη χυδαιότητα, την ατίμωση και την επαίσχυντη σκλαβιά... Δυστυχώς, η ελληνική φυλή έχει βυθιστεί στο σκοτάδι της πιο σκοτεινής νύχτας και επρόκειτο να περάσουν τέσσερεις αιώνες πριν ανατείλει μια νέα ημέρα» γράφει ο Πήαρς. 

Κι εδώ ο σερ Έντουιν Πήαρς, όπως και στο πρώτο του βιβλίο που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις μας και αφορά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204, καταγράφει με συστηματικό και συνεπή τρόπο όλες τις πληροφορίες και μαρτυρίες της εποχής, εξετάζοντας κριτικά και δίκαια την ευθύνη όλων όσοι υπήρξαν με τον ένα ή άλλο τρόπο, πρωταγωνιστές και συμμέτοχοι στην κοσμοϊστορική αυτή στιγμή της Ευρώπης. Έχοντας περάσει ένα μεγάλο μέρος του βίου του στην Κωνσταντινούπολη, είχε άμεση πρόσβαση στις πηγές και με δεδομένη την ευρυμάθεια, την οξύνοια και την πολυγλωσσία του, μας άφησε ένα ολοκληρωμένο και σφαιρικό κείμενο τονίζοντας το γεγονός, ότι η Άλωση αποτέλεσε μια σημαντική καμπή της παγκόσμιας Ιστορίας και σήμανε την εισβολή σε αυτή τη χριστιανική περιοχή μιας ξένης δύναμης με διαφορετική κουλτούρα και ηθική. 

Δεν αποτελεί σχήμα λόγου ή υπερβολή ότι η παγκόσμια κριτική κατέταξε τα έργα του σερ Έντουιν Πήαρς στα σημαντικότερα της βυζαντινής ιστοριογραφίας, χαρακτηρίζοντας τα ως υψηλής σπουδής και αντικειμενικότητας έργα. Ο πολυμαθής, διεισδυτικός, κριτικός και πάνω από όλα αυστηρός και δίκαιος στην κρίση του ιστορικός σερ Έντουιν Πήαρς, αποδίδει με συνέπεια τις ευθύνες της κατάλυσης της χιλιόχρονης Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, η οποία για αιώνες αποτέλεσε την ασπίδα της Ευρώπης και το σημαντικότερο κέντρο του ευρωπαϊκού πολιτισμού.

Περιεχόμενα

Σημείωμα του Εκδότη 
Πρόλογος 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: Η Λατινική Αυτοκρατορία (1204 - 1261) και οι αγώνες της κατά των Ελλήνων της Νίκαιας 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ: Η κατάσταση της αυτοκρατορίας και οι δυσκολίες ανασύνταξής της 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ: Οι Τούρκοι. Η είσοδός τους στη Μικρά Ασία 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ: Δυναστικές διαμάχες στην αυτοκρατορία. Εκκλήσεις στον πάπα για βοήθεια 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ: Η βασιλεία του Ορχάν. Οι αγώνες του κατά της αυτοκρατορίας 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ: Η βασιλεία του Μανουήλ. Κατακτήσεις των Τούρκων. Ο Μανουήλ επισκέπτεται τη Δύση 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ: Οι πρόοδοι των Τούρκων από το 1391 ως το θάνατο του Μουράτ το 1451 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΓΔΟΟ: Τα αίτια που οδήγησαν στην παρακμή της αυτοκρατορίας 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ: Η άνοδος του Κωνσταντίνου στο θρόνο. Ο πατριάρχης Γρηγόριος εκθρονίζεται. Νέα απόπειρα να εξασφαλιστεί βοήθεια από τη Δύση 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ: Ο χαρακτήρας του Μωάμεθ Β΄. Ο σουλτάνος δέχεται μια αντιπροσωπία από την Πόλη. Επιστροφή του στην Αδριανούπολη από τη Μικρά Ασία. Οι μεταρρυθμίσεις του 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΔΕΚΑΤΟ: Τοπογραφία της Κωνσταντινούπολης. Διάταξη των δυνάμεων και του πυροβόλου του Μωάμεθ. Εκτίμηση των υπό τον αυτοκράτορα ανδρών. Ενετοί και Γενουάτες 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΩΔΕΚΑΤΟ: Η πολιορκία. Η περικύκλωση της Πόλης από τους Τούρκους 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΡΙΤΟ: Υποτιθέμενη πρόταση του Κωνσταντίνου για ειρήνη. Απόπειρα καταστροφής των τουρκικών πλοίων στον Κεράτιο 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ: Διαφωνίες στην Πόλη: Στους κόλπους των Ελλήνων, μεταξύ Ελλήνων και Ιταλών, μεταξύ Ενετών και Γενουατών 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΠΕΜΠΤΟ: Οι τελευταίες ημέρες της αυτοκρατορίας. Ο σουλτάνος διστάζει εκ νέου. Πρόσκληση για παράδοση 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΕΚΤΟ: Η γενική έφοδος. Θάνατος του Κωνσταντίνου. Κατάληψη της Κωνσταντινούπολης 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΕΒΔΟΜΟ: Επιθέσεις σε άλλα σημεία της Πόλης. Σφαγή και λαφυραγώγηση. Αιχμαλωσία του πλήθους που είχε καταφύγει στην Αγία Σοφία. Οι φρικαλεότητες της λεηλασίας. Η είσοδος του Μωάμεθ. Η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τέμενος 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΟΓΔΟΟ: Η άλωση της Κωνσταντινούπολης προξενεί κατάπληξη στην Ευρώπη. Η κατάληψη της Τραπεζούντας. Ο χαρακτήρας και η συμπεριφορά του Μωάμεθ ως κατακτητή... 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΕΝΑΤΟ: Η διασπορά των Ελλήνων διανοουμένων και η επίδρασή τους στην αναβίωση της μάθησης. Η ελληνική γλώσσα ως δεσμός των λαών της αυτοκρατορίας. Η αναγέννηση υποβοηθείται σε μεγάλο βαθμό από τις ελληνικές σπουδές 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΙΚΟΣΤΟ: Συμπεράσματα: Κοσμοϊστορική η σημασία της άλωσης. Συναγερμός στην Ευρώπη. Καταστροφικά αποτελέσματα επί των χριστιανών υπηκόων και των Ανατολικών Εκκλησιών. Αποτελέσματα επί των Τούρκων. Αδυναμία των τελευταίων να αφομοιώσουν τους κατακτηθέντες λαούς ή τον πολιτισμό τους... 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟ: Σημειώσεις σχετικά με την πύλη του Ρωμανού και το κύριο σημείο της τελικής εφόδου 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ: Σε ποιο σημείο διεξήχθη η ναυμαχία της 20ής Απριλίου 1453; 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Σχετικά με τη μεταφορά των πλοίων του Μωάμεθ. Ποια διαδρομή ακολουθήθηκε; 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: Η επίδραση της θρησκείας επί των Ελλήνων και των μουσουλμάνων αντίστοιχα