Παρασκευή, 25 Ιουλίου 2014

RICHARD WAGNER (1813-1883)



ΔΟΚΙΜΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ 
ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ

Στην παρούσα μονογραφία, μέσα από την ανάλυση εννοιών τις οποίες αναπτύσσει ο Ρίχαρντ Βάγκνερ στους ιστορικούς και κοινωνικούς όρους της εποχής του, επιχειρείται η ανάπτυξη μιας κριτικής που έχει ως αντικείμενο τη θεωρία και την πράξη του σπουδαίου αυτού δημιουργού· εμβαθύνοντας στην ενότητα των δύο αυτών συνιστωσών μπορεί κανείς να αντιληφθεί, να ερμηνεύσει και να νοηματοδοτήσει με πληρέστερο τρόπο τα μουσικά δράματά του. Η κύρια διαπίστωση της μονογραφίας είναι ότι οι πολιτικές και αισθητικές θεωρίες που αναπτύσσει ο Βάγκνερ εποικοδομούνται σταδιακά στην τεχνική σύνθεσης της μουσικής του.
Έχοντας ως στόχο την ανάλυση της θεωρίας, όπως και της πράξης, δεν εκλαμβάνονται τα θεωρητικά κείμενα του Βάγκνερ ως δευτερεύοντα σε σχέση με τη μουσική· αντίθετα, τα κείμενα αυτά, όπως και μέρη των μουσικών δραμάτων του, αναλύονται ως ιδεολογικές αφηγήσεις με ρόλους ανεξάρτητους αλλά και αλληλοεπηρεαζόμενους.
Ακολουθώντας αυτές τις ερευνητικές κατευθύνσεις, τεκμηριώνεται η σημαντική θέση ότι η επικοινωνία της μουσικής με ένα εξωμουσικό, ιδεατό "απόλυτο" στα μεταγενέστερα έργα του Βάγκνερ δημιουργεί μια εγελιανή ιστοριογραφία του πνεύματος, με τη μουσική να συμβολίζει τη σταδιακή ανάπτυξη του πνεύματος προς το "απόλυτο". Ο ρόλος αυτός της μουσικής φαίνεται, όπως πραγματεύεται η συγγραφέας αναλυτικότερα, στις μουσικές φόρμες του Τριστάνου (Tristan und Isolde, 1959) και του τέταρτου μέρους της Τετραλογίας, δηλαδή, του Λυκόφωτος των θεών (Gotterdammerung, 1876).

(Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Περιεχόμενα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Εισαγωγή
ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ
Η έννοια της "κοινότητας": μια συγκριτική μελέτη πολιτικών θεμάτων στις θεωρίες των πρώιμων ρομαντικών και του Ρίχαρντ Βάγκνερ
Εισαγωγή
Η έννοια της "κοινότητας" στην πρώιμη εξέλιξη των θεωριών των ρομαντικών και του Βάγκνερ - Το ιστορικοπολιτικό υπόβαθρο
Η ανταπόκριση των ρομαντικών
Η ανταπόκριση του Βάγκνερ
Οι πρώιμοι ρομαντικοί και ο Βάγκνερ
Η έννοια της "κοινότητας" στη μεταγενέστερη ανάπτυξη των θεωριών των ρομαντικών και του Βάγκνερ
Αλλαγές στον γερμανικό πολιτισμό (1840 - 1870)
Η απόκριση του Βάγκνερ
Συμπεράσματα
Η έννοια του κράτους - Οι έννοιες της "κοινότητας" και της "αγάπης" στις θεωρίες των πρώιμων ρομαντικών, του Φόιερμπαχ και του Βάγκνερ
Η έννοια του κράτους
Οι έννοιες της "κοινότητας" και της "αγάπης"
Για την εναλλαγή των ρόλων της τέχνης και της θρησκείας στις μεταγενέστερες θεωρίες των πρώιμων ρομαντικών και του Βάγκνερ
Επίλογος
Οι ρόλοι της μουσικής και της ποίησης μέσα από τις εξελισσόμενες θεωρίες του Ρίχαρντ Βάγκνερ
Εισαγωγή
Η ιδέα της "ανάμνησης" (Erinnerung): ο θάνατος που "εξαναγκάζει" το Πνεύμα να απορροφηθεί στον εαυτό του
Οι έννοιες της "άρνησης" και της "αλήθειας" του Χέγκελ
Η έννοια της "άρνησης" και η θεωρία των αντιθέτων του Βάγκνερ
Η μουσική του Βάγκνερ ως μέσο έκφρασης της "αλήθειας"
Η έννοια της "οργανικής ανάπτυξης" στη θεωρία του "ολικού έργου τέχνης" (Gesamtkunstwerk)
ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ
Ο "θάνατος" στη μουσική του Βάγκνερ: η σκηνή "Liebestod" στο έργο Τριστάνος και Ιζόλδη
Εισαγωγή
Ο "θάνατος" μέσα από τη μουσική του Βάγκνερ: η σκηνή "Liebestod" του Τριστάνου και Ιζόλδης
Μουσικό στιλ ως πολιτική έκφραση στο μεταγενέστερο έργο του με παράδειγμα την Τετραλογία
Εισαγωγή
Η κοινότητα των Γκιμπιχούνγκεν στην Τετραλογία
Ο ιδεογραφικός ρόλος της φωνής στο μουσικό δράμα: τα παραδείγματα των φωνών της Γκουτρούνε και της Μπρουνχίλντε στο Λυκόφος των θεών της Τετραλογίας
Επίλογος
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Ελληνόγλωσση
Ξενόγλωσση
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΥΡΙΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ