Παρασκευή, 16 Απριλίου 2021

ΝΕΑ ΕΚΔΟΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΘΟΥΛΗ: ΝΙΚΗΡΑΤΟΣ





Συγγραφέας: Ευανθία Καΐρη

Εκδόσεις: Θούλη

Επιμέλεια, πρόλογος: Μανώλης Στρατάκης

Σελίδες: 72

ISBN: 978-618-5317-13-3


Νικήρατος: Ένα θεατρικό έργο για την Έξοδο του Μεσολογγίου

Το τρίπρακτο δράμα «Νικήρατος» αναφέρεται σε ένα από τα πιο δραματικά επεισόδια της Επανάστασης του 1821, στην Έξοδο και το Ολοκαύτωμα του Μεσολογγίου. Κατέχει πολλές πρωτιές: είναι το πρώτο θεατρικό έργο που εκδόθηκε στη νεότερη Ελλάδα, και το πρώτο θεατρικό έργο που αναφέρεται στον Αγώνα των Ελλήνων για την Ανεξαρτησία. Είναι, επίσης, το πρώτο που ανέβηκε σε σκηνή από την Επανάσταση και μετά, και το πρώτο θεατρικό έργο Ελληνίδας, από την αρχαία ακόμη εποχή, που παρουσιάστηκε στο κοινό. Η συγγραφέας του, αδελφή του λόγιου και αγωνιστή Θεόφιλου Καΐρη, θεωρείται η πρώτη Ελληνίδα διανοούμενη του νεότερου κράτους. Πρόκειται, λοιπόν, για ένα πολύ σημαντικό έργο. 

    Γράφτηκε το 1826, και ήταν ήδη ολοκληρωμένο και κυκλοφόρησε τον Ιούλιο, μόλις τρεις μήνες μετά την Έξοδο. Αυτή η άμεση χρονική σύνδεση με το ιστορικό γεγονός το καθιστά συγκλονιστικά δραματικό, ενώ συγχρόνως αποτελεί γνήσια και πολύτιμη πηγή ιστορικών πληροφοριών και της επικρατούσης τότε ατμόσφαιρας: το πάθος για την ελευθερία, το μίσος για τους Τούρκους, ο ηρωισμός, η αυτοθυσία των γυναικών (ομάδα των οποίων μαζί με τα παιδιά τους εμφανίζεται στο έργο ως αρχαίος χορός), η στάση των Ευρωπαίων, οι προτάσεις του Γάλλου απεσταλμένου του Ιμπραήμ για συνθηκολόγηση - «αισχρά συνθήκη», αλλά και οι ανδρείοι φιλέλληνες· τα τραγικά διλήμματα, η ελπίδα ότι οι πολιορκημένοι θα ξεφύγουν από την πείνα που τους μαστίζει, γιατί ελληνικά πλοία έσπασαν τον κλοιό, η ματαίωση, η έξοδος ως η μοναδική διέξοδος, η επίκριση αυτών που διστάζουν να προσφέρουν τη ζωή τους για την πατρίδα («εθνοκατάρατοι» «Τούρκοι»), η προδοσία, η μανιασμένη μάχη από τους ημιθανείς στρατιώτες που αντιστέκονται, και λίγο πριν το τέλος και την κορύφωση του δράματος μια συγκλονιστική προφητεία.




thulebooks.gr


Πέμπτη, 15 Απριλίου 2021

''Ο Γκιαούρης'' ποίημα του Λόρδου Μπάϋρον

 

Eugène Delacroix, Combat de Giaour et Hassan, 1835


Η μάχη του Γκιαούρη και του Χασάν είναι ένα από τα κορυφαία πρώιμα έργα ζωγραφικής του Ευγένιου Ντελακρουά.  Ο πίνακας είναι εμπνευσμένος από το ποίημα του Λόρδου Μπάϋρον, Ο Γκιαούρης. Ο Μπάϋρον, έγραψε το ποίημα το 1813 και μεταφράστηκε στα γαλλικά το 1824, έτος κατά το οποίο ο Μπάϋρον, πέθανε πολεμώντας στο Μεσολόγγι κατά των Τούρκων. 


 Απόσπασμα* από το ποίημα του Λόρδου Μπάϋρον "The Giaour"


Τη βλέπεις στου θανάτου το κλινάρι;

Εδώ είναι η Ελλάδα, που πεθαίνει

Άγια γοητεία και νεκρή ξεχύνει

Ποιος χάρος την ψυχή της έχει πάρει;

Χωρίς ψυχή την βλέπουμε να μένει

Πού χάθηκεν η ομορφιά η παινεμένη;


Μιας λάμψης διαβατάρικης η σκέψη

Φωτοστεφάνι στο νεκρό κεφάλι

Μυρτιές κα δάφνες κάπου έχει δρέψει

Για την παλιά της δόξα τη μεγάλη.

Στο νου φλογάτη σπίθα κατεβαίνει

Μέσα απ' τα χρόνια και την ομορφαίνει.


Τώρα, νεκρή, μα ωραία, που τα βουνά της

Και κάθε ρεμματιά και κάθε σπήλιο

Κρυφτό στο μυρωδάτο χαμομήλιο

Τ΄ αντρειωμένα εκειά σκέπει παιδιά της

Ήτανε στου αρχαίου κόσμου τα μάτια

Της λευτεριάς τ΄ απόρθητα παλάτια.


Ποιος θε να πει πως έγιναν θηκάρι

Για λείψανα πατέρων πεθαμένων

Των ξακουστών εκείνων δοξασμένων

Με το σπαθί τη δόξα, που είχανε πάρει.

Ποιος θε να πει, πως μένουν μόνο οι τάφοι

Πως η σπορά μες στη σκλαβιάν ετάφη;


Σκλάβε στήλωσε δυνατά τη ράχη

Στα γαλανά νερά τα ολόγυρά σου

Πολέμησε λιοντάρι η γενιά σου

Και των Θερμοπυλών θυμού τη μάχη.

Κι ο κόρφος δω με τα νησάκια εκείνα

Γεια σου χαρά σου ανδρεία Σαλαμίνα.


Στης ιστορίας τις πολλές σελίδες

Βάλτε και σεις ψηφιά τρανά δικά σας

Στη στάχτη ψάξτε κι αίματος ρανίδες

Θα βρήτε για να δώστε στην καρδιά σας

Βρήτε τη φλόγα πούκαιγεν εκείνους

Τολμήστε... κι αφήσετε τους θρήνους


Δόξα, χαρά της λευτεριάς το βόλι.

Πλάγι σ΄ εκείνων τόνομα θα γράψει

Και το δικό του. Ο τύραννος θα κλάψει

Ρείπιο σαν δει τη δύναμή του όλη.

Κλήρα λαμπρή ν΄ αφήσει στα παιδιά του

Να δοξαστεί η μελλούμενη γενιά του.


Της λευτεριάς η φωτιά όντας ανάψει

Περνά από παιδί και πάει στ΄ αγγόνι

Κι όταν κάποια φορά πέσει στο γόνυ

Του ψήλου ανασηκώνεται να γράψει

Τη δόξα του στα ουράνια να στεριώσει

Τη λευτεριά στο γόνο του να δώσει.


Ω! Ελλάδα εσύ αθάνατη και αιώνια

Στα ζωντανά της ιστορίας σου φύλλα

Το διαλαλεί παντού με ανατριχίλα

Πως βασιλιάδες πέρασαν σε χρόνια

Παλιά. Το έργο τους τρεις πυραμίδες

Έμειναν άγνωστες πυγολαμπίδες.


Μα φτιάσανε οι αθάνατοι Εσένα

Τι κι αν εγκρέμισεν ο βίαιος χρόνος

Μαρμάρινα παλάτια χρυσωμένα;

Ψηλά σού στέκει ατράνταχτα ο θρόνος.

Βωμοί και μαυσωλεία τα βουνά σου

Που γέννησαν εκείνα τα παιδιά σου.


Η Μούσα σου δείχνει στο ξένο

Τους τάφους που δεν μπόρεσε ν΄ αγγίξει

Ο θάνατος με τα ξερά της λήθης χέρια

Η αθανασία τους έφερε στ΄ αστέρια,

Αυτοί ποτέ τους δεν έχουν πεθάνει

Ζουν και θα ζουν όσον ο χρόνος φτάνει.


Από το έργο της Σίτσας Καραϊσκάκη:  Μπάϋρον, πέθανε με την Ελλάδα στην καρδιά (Εκδόσεις Θούλη, Σεπτέμβριος 2020)


thulebooks.gr


Δευτέρα, 5 Απριλίου 2021

ΑΝΤΡΕΑ ΣΕΝΙΕ

 


Του Ουμπέρτο Τζορντάνο

Από 31/03/2021 έως 31/07/2021

Περιγραφή

Η ζωή του διάσημου Γάλλου ποιητή Αντρέ Σενιέ (1762-1794) αποτέλεσε το θέμα της πιο επιτυχημένης όπερας ενός από τους αντιπροσωπευτικότερους εκπροσώπους της σχολής του βερισμού και ειδικότερα της Giovane Scuola, του Ουμπέρτο Τζορντάνο (σε λιμπρέτο του Λουίτζι Ίλλικα). Παρουσιάστηκε στη Σκάλα του Μιλάνου στις 28 Μαρτίου 1896, έναν αιώνα μετά τη Γαλλική Επανάσταση.  

Τον φερώνυμο ήρωα, ο οποίος γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη από Γάλλο πατέρα και Ελληνίδα μητέρα, αρχικά τον συναντάμε το 1789 στους αριστοκρατικούς κύκλους του Παρισιού να υποστηρίζει την Επανάσταση και να συντάσσεται με τον Ζεράρ στο επαναστατικό κίνημα. Ο Ζεράρ (ρόλος βασισμένος εν μέρει στον ήρωα της Γαλλικής Επανάστασης Ζαν-Λαμπέρ Ταλλιάν) από υπηρέτης των αριστοκρατών γίνεται ηγετική φιγούρα των Sans-culottes (των Αβράκωτων, οι οποίοι ονομάστηκαν έτσι επειδή, σε αντίθεση με τους αριστοκράτες, που φορούσαν βράκες, αυτοί φορούσαν παντελόνια), των ανθρώπων των χαμηλών στρωμάτων της αστικής τάξης που συμμετείχαν ενεργά στον πολιτικό στίβο της Επανάστασης. Ωστόσο, ο έρωτας για την ίδια γυναίκα μετατρέπει τη φιλία των δύο ανδρών σε αντιζηλία. Τρία χρόνια αργότερα, όταν ο Σενιέ συλλαμβάνεται ως συνωμότης κατά της Επανάστασης επειδή άσκησε κριτική στις ακρότητες της Τρομοκρατίας, ο Ζεράρ θα συντάξει την καταδίκη του. Αν και αργότερα ο Ζεράρ, συνειδητοποιώντας το λάθος του, θα προσπαθήσει να ελευθερώσει τον ποιητή, η προσπάθειά του θα αποβεί μάταιη και ο Σενιέ θα οδηγηθεί στην γκιλοτίνα.  

Στη σελίδα τίτλου της παρτιτούρας διαβάζουμε: «Δράμα σε ιστορικό περιβάλλον…» και, πράγματι, ο Τζορντάνο μέσα από τη μουσική του αναδεικνύει, πέρα από το ερωτικό στοιχείο και τα πάθη των ηρώων, τη σύγκρουση των αντίπαλων κοινωνικών ομάδων μέσα στο χρονικό πλαίσιο και την ατμόσφαιρα της Γαλλικής Επανάστασης: η γκαβότα –τυπικός χορός της αριστοκρατίας– αντιπαραβάλλεται με το Ça ira, την Καρμανιόλα και τη Μασσαλιώτιδα.  

Βιντεοσκοπήθηκε στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος στις 28 και 31 Ιανουαρίου 2021. 

Στο πλαίσιο του εορτασμού των 200 ετών από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης 

Περισσότερα εδώ


thulebooks.gr

Δευτέρα, 29 Μαρτίου 2021

Η Σιωπηλή Επανάσταση

 

Γερμανία, 2018

Παραγωγή: Μίριαμ Ντίσελ, Σουζάν Φρέιερ, Κάλε Φριζ, Ιζαμπέλ Χουντ, Τόμας Κούφους

Σκηνοθεσία: Λαρς Κράουμε

Σενάριο: Λαρς Κράουμε

Φωτογραφία: Γιενς Χάραντ

Μοντάζ: Μπάρμπαρα Γκις

Μουσική: Κριστόφ Κάιζερ, Τζούλιαν Μαας

Πρωταγωνιστούν: Λέοναρντ Σάιχερ, Γιόνας Ντάσλερ, Λένα Κλένκε

Διάρκεια: 111 λεπτά


Το 1956, η Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας κυβερνάται από το Ενιαίο Σοσιαλιστικό Κόμμα, αμάλγαμα του πρώην Κομουνιστικού Κόμματος της χώρας με το Σοσιαλδημοκρατικό, και επίσημο φορέα του σταλινικού τύπου σοσιαλισμού. Το τείχος δεν έχει ακόμη υψωθεί (θα χρειαστούν άλλα πέντε χρόνια), και η διέλευση από το σύνορο που χωρίζει την Ανατολική Γερμανία από τη Δυτική γίνεται με έναν τυπικό έλεγχο, αρκεί φυσικά να πείσεις τους φρουρούς για τον λόγο που επισκέπτεσαι την άλλη πλευρά

Ο Κουρτ και ο Τέο, φίλοι και συμμαθητές από τη μικρή πόλη Στάλινσταντ κοντά στα πολωνικά σύνορα, περνούν ένα πρωί στο Δυτικό Βερολίνο με πρόσχημα να επισκεφτούν τον τάφο του παππού του πρώτου, ενώ σκοπός τους είναι να μπουν σε ένα σινεμά να δουν μια απαγορευμένη στα μέρη τους ταινία. Δεν είναι αυτή, ωστόσο, που θα τους αναστατώσει, αλλά τα εναρκτήρια επίκαιρα για τον αιματηρό αγώνα των Ούγγρων να διώξουν από τη χώρα τους τις σοβιετικές δυνάμεις κατοχής. Για τους δύο εφήβους, η πάλη του ουγγρικού λαού αντανακλά τη δική τους δυσφορία με το άκαμπτο καθεστώς τους.

Επιστρέφοντας, θα συνεχίσουν να παρακολουθούν την εξέλιξη της Ουγγρικής Επανάστασης από το παράνομο ραδιόφωνο ενός μακρινού, αποκομμένου από την κοινωνία της πόλης, συγγενή. Και, σε ένδειξη αλληλεγγύης, σύντομα θα πείσουν τους –περισσότερους- συμμαθητές τους να κρατήσουν ενός λεπτού σιγή στη διάρκεια ενός μαθήματος. Όμως η «αθώα» πράξη διαμαρτυρίας προκαλεί την απορία και την οργή του καθηγητή, κι από κει την παρέμβαση του λυκειάρχη και τη δυσανεξία της διευθύντριας. Η υπόθεση θα φθάσει μέχρι τον Υπουργό Παιδείας, σκληροπυρηνικό σταλινιστή, του οποίο το τελεσίγραφο είναι ξεκάθαρο: αν ο υποκινητής της «αντεπαναστατικής» πρωτοβουλίας δε φανερωθεί εντός μίας εβδομάδας, ολόκληρη η τάξη αποβάλλεται από το σχολείο και αποκλείεται δια βίου από όλα τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της ΛΔΓ.

Η ιστορία είναι αληθινή. Τη χρονογράφησε σε βιωματικό του βιβλίο ο Ντίτριχ Γκάρστκα, που την έζησε ως ένας από τους μαθητές.


thulebooks.gr


Πέμπτη, 25 Μαρτίου 2021

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΕΛΛΑΔΑ

 

Σαν αυγή μέσα στ' όνειρο,

Μες στο θάνατο ελπίδα,

Μέσα στης φυλακής μας τους τοίχους αχτίδα:

Η Ελλάδα, που κάποτες ήταν σαν πεθαμένη,

Να την πάλι σηκώνεται, να την πάλι προβαίνει!

Percy Shelley



thulebooks.gr

Δευτέρα, 22 Μαρτίου 2021

Ο ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΥΚΟΥΤΡΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 21

 

Λεπτομέρεια από τον πίνακα του Eugène Delacroix (Le Combat du Giaour et du Pacha, 1835, musée du Petit Palais, Paris)


Απόσπασμα από το βιβλίο ''Η σχέσις μας προς την Αρχαιότητα''


    Το 21αποτελεί αληθώς ρήξιν προς το παρελθόν και την «παράδοσιν», την παράδοσιν όμως την βυζαντιακήν και την της τουρκοκρατουμένης Ελλάδος. Αλλά συγχρόνως αποτελεί αναγέννησιν, αναγέννησιν του αρχαίου ελληνικού πνεύματος (όπως ημπορούσαν οι άνθρωποι της εποχής εκείνης να το συλλάβουν), επάνοδον συνειδητήν εις την δράσιν των αρχαίων προγόνων και (με το τολμηρόν του ρωμαντικού πήδημα υπεράνω της ρωμαϊκής και βυζαντινής περιόδου) συνέχειαν άμεσον των κατορθωμάτων εκείνων. Τα ονόματα του Λεωνίδου και του Θεμιστοκλέους δεν κοσμούν μόνον των Υδραίων τας πρύμνας ─αποτελούν ζωντανάς υπάρξεις, παραστέκονται εις τους αγωνιζομένους, γίνονται πρότυπα και ιδέαι, που κανονίζουν αίσθημα και ενέργειαν των απογόνων. Το έθνος αισθάνεται, ότι είναι έθνος: αισθάνεται τα δικαιώματά του ως κληρονόμου παρελθόντος μεγαλείου, και τα καθήκοντά του απέναντι αυτού. Δεν είναι πλέον η φυσιολογική, ούτως ειπείν, εξέγερσις εναντίον της καταπιέσεως του βαρβάρου, που του οπλίζει τας χείρας· πολύ μάλλον η συναίσθησις της αξιοπρεπείας του, η εντροπή. 

    Η μεταβολή αυτή δεν είναι αιφνίδιος επιφώτισις: πολύ oλιγώτερον είναι δημιούργημα του φιλελληνισμού, όπως πολλαχώς υπεστηρίχθη· ο φιλελληνισμός αρχίζει από το 21 και την ενίσχυσε μάλλον ή την επροκάλεσεν. Είναι το έργον της ανανεννηθείσης τον 18. αιώνα ελληνικής παιδείας, είναι το έργον των ταπεινών και σχολαστικών ─αν θέλετε─ διδασκάλων, που με τον Ηρόδοτον και τον Δημοσθένην εις τας χείρας εχάλκευσαν την εθνικήν συνείδησιν και το αίσθημα της θυσίας προς την πατρίδα, της κοινής συνεργασίας προς δημιουργίαν ανεκτής εθνικής υπάρξεως. Το πλήθος των χειρογράφων κλασσικών συγγραφέων, αντιγραμμένων τον 18. αιώνα, είναι ένα υλικόν δείγμα του τεραστίου τούτου ρεύματος προς παιδείαν, ─όχι κάθε παιδείαν, αλλά παιδείαν ελληνικήν─ ως απαραίτητον προϋπόθεσιν πάσης εθνικής παλιγγενεσίας. Δεν υπήρξε τούτο το πρόγραμμα του Κοραή μόνον, αν και ο Κοραής υπήρξεν ο ευγλωττότερος και μάλλον βαθυστόχαστος τούτου απόστολος. Αποτελεί τον τελικόν σκοπόν και το ιδεώδες όλων των μορφωμένων και μη τάξεων του ελληνικού λαού, ιδεώδες δημιουργηθέν και καλλιεργηθέν από τους πτωχούς διδασκάλους του γένους.

    Απέχω πολύ από του να ισχυρισθώ, ότι ο μοναδικός παράγων του 21 υπήρξεν η αναγέννησις της ελληνικής παιδείας. Αυτή και μόνη δεν ήτο αρκετή ούτε να προκαλέση την Επανάστασιν ούτε να φέρη εις πέρας τους σκοπούς της. Η ελληνική παιδεία υπήρξεν ηθική δύναμις μόνον και αι ηθικαί δυνάμεις δεν δημιουργούν τας απαραιτήτους υλικάς προϋποθέσεις προς δράσιν, δίδουν όμως εις αυτάς την κατεύθυνσιν, θέτουν εις αυτάς τον ιδεώδη σκοπόν και τας εναρμονίζουν εις τας ενεργείας των· προ παντός δημιουργούν την πίστιν, ήτις την αποτελεσματικότητα των υλικών δυνάμεων εκατονταπλασιάζει. Εις τον 16. και 17. αιώνα η ελληνική παιδεία θα ήτο αδύνατον να προκαλέση ένα 21.[1] Εχρειάσθη να προηγηθή του τόπου η οικονομική ευημερία, η ανάπτυξις του εμπορίου και της ναυτιλίας, η επαφή με την Ρωσίαν, η πείρα εις τας παραδουναβείους χώρας, η παρακμή των Τούρκων, η επικοινωνία με την Ευρώπην και τας εν Ανατολή ευρωπαϊκάς παροικίας, προ παντός η δημιουργία εθνικών πολεμικών δυνάμεων με των κλεφτών τα τάγματα και των Υδραίων τους εμπορικούς στόλους. Αλλ’, όπως είπομεν, αυτά ήσαν υλικόν απλούν, δυνάμεις ασυναρμολόγητοι και αλληλοσυγκρουόμεναι πολλάκις, χωρίς μορφήν ούτε κατεύθυνσιν. Και την μορφήν αυτήν και την κατεύθυνσιν έδωσεν εις αυτάς η ελληνική παράδοσις και μόνη.[2] Αυτής και μόνης έργον είναι, ότι οι «κλέφτες» υψώθησαν εις εθνικούς ήρωας, οι κουρσάροι εις Σαλαμινομάχους, οι προεστοί εις Θεμιστοκλείς και Αριστείδας. Με την προφητικήν του διαίσθησιν το παρετήρησε βαθύτατα ο Σολομός ─τον οποίον κανείς δεν ημπορεί να κατηγορήση επί «προγονοπληξία» ή «σχολαστικισμό»─ όταν η Ελευθερία, η ελληνική ελευθερία του 21, του παρουσιάζετο

απ’ τα κόκκαλα βγαλμένη

των Ελλήνων τα ιερά.



[1] Σ.Σ. Ακόμη παραδέχομαι, ότι, και αν δεν είχαμεν την ελληνικήν παράδοσιν, θα εφθάναμεν κάποτε να επαναστατήσωμεν εναντίον του Τούρκου. Αλλά πότε; Όταν από τας συνθήκας της νεοελληνικής πραγματικότητος θα εδημιουργούσαμεν την απαραίτητον εθνικήν συνείδησιν και την κατευθύνουσαν Ιδέαν. Αυτό μέχρι του 21 δεν είχε γίνει. Το δε παράδειγμα των Βουλγάρων, που μόλις κατά τα τέλη του παρελθόντος αιώνος και κατόπιν εντατικής προσπαθείας της πανσλαβιστικής προπαγάνδας έφθασαν εις εθνικήν συνείδησιν δι’ ανασυνδέσεως με την ιστορίαν των, δείχνει φανερά, πόσον μεγάλην σημασίαν είχε δι’ ημάς το παρελθόν. Να σκεφθή μόνον κανείς τι εσήμαινε το ότι έθνος χωρίς κρατικήν ενότητα και με υποτυπώδη στοιχεία υλικού και πνευματικού πολιτισμού είχε φθάσει εις εξειλιγμένην εθνικήν συνείδησιν ήδη κατά τας αρχάς του 19. αιώνος. Εις την Γερμανίαν τότε μόλις έθετεν ο Fichte τας πνευματικάς βάσεις της εθνικής ενότητος.

[2] Σ.Σ. Των ιδεών της γαλλικής επαναστάσεως η επιρροή ─αναμφισβήτητος διά πολλούς πνευματικούς ηγέτας του 21, π.χ. τον Ρήγαν και Κοραήν─ υπερτιμάται εσχάτως παρά πολλών. Αλλά, και αν ακόμη υπήρξε τόσον μεγάλη, δεν πρέπει να λησμονώμεν 1) ότι ευρίσκετο και η γαλλική επανάστασις υπό την άμεσον επίδρασιν ελληνικών ιδεών και υπό την μορφήν αυτήν επέδρασεν και εν Ελλάδι, 2) ότι, και διά να εκαρποφορούσαν αι ιδέαι της, έπρεπε το έδαφος να είχε προπαρασκευασθή καταλλήλως. Αι πατριωτικαί ιδέαι της Αναγεννήσεως π.χ. έμειναν τελείως ξέναι προς την συνείδησιν των φραγκοκρατουμένων Ελλήνων ─ως λαού, εννοώ· όχι των φυγάδων λογίων.




Το βιβλίο του Ι. Συκουτρή ''Η σχέσις μας προς την Αρχαιότητα''
μπορείτε να το βρείτε εδώ


Τετάρτη, 10 Φεβρουαρίου 2021

Charles Bukowski: Σβάστικα

 

 

Το μικρό διήγημα, «Σβάστικα», αποτελεί μέρος των διηγημάτων του βιβλίου του Bukowski «Talesofordinarymadness» στην αμερικάνικη έκδοση. Η «Σβάστικα» δημοσιεύτηκε στα τέλη της δεκαετίας του εξήντα σε κάποιο απ’ τα περιοδικά με τα οποία συνεργάζονταν ο Βukowski. Και μόνο ο τίτλος συνήθως έφτανε για να κάνει αυτό το διήγημα απαγορευτικό προς δημοσίευση. Το διήγημα είναι ένα είδος τηλεοπτικού θρίλερ πάνω στην έμμονη ιδέα της επιστροφής του Φύρερ και τον «μύθο» της μη ανεύρεσης του πτώματος του Χίτλερ. Η πρωτοτυπία του διηγήματος βασίζεται στο διαφορετικό χρώμα του ως προς τη συνήθη θεματολογία του Bukowski. Το διήγημα αυτό αποτελεί τη βόμβα σ’ όλη τη λογοτεχνική δημιουργία του Bukowski. Για το λόγο αυτό θεωρήθηκε προτιμότερο από την πλευρά των διάφορων ανά τον κόσμο εκδοτών, για ιδεολογικοπολιτικούς κι εμπορικούς λόγους, να μη συμπεριλαμβάνεται στην ολοκληρωμένη μετάφραση του βιβλίου. 


(από την Εισαγωγή του Δ. Σαββίδη)




Το βιβλίο ''Σβάστικα'' μπορείτε να το βρείτε εδώ

thulebooks.gr



Σάββατο, 6 Φεβρουαρίου 2021

76 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΡΟΜΠΕΡ ΜΠΡΑΖΙΓΙΑΚ

 


    Σαν σήμερα το 1945 εκτελέστηκε στο φρούριο Montrouge στο Παρίσι από τις δυνάμεις της Κάθαρσης ο σπουδαίος Γάλλος λογοτέχνης και κριτικός Ρομπέρ Μπραζιγιάκ (31.3.1909 – 6.2.1945). Το «έγκλημά» του για το οποίο καταδικάστηκε σε θάνατο από το δικαστήριο κατόπιν συνοπτικής διαδικασίας ήταν οι απόψεις που είχε εκφράσει σε άρθρα του την περίοδο της Collaboration, απόψεις υποστηρικτικές του καθεστώτος Βισύ, αλλά και επικριτικές στο ότι δεν τιμωρούσε αυτούς που είχαν σύρει το 1939 τη Γαλλία στον πόλεμο, και ήταν κατά τον Μπραζιγιάκ υπεύθυνοι για τα δεινά που προκλήθηκαν στον γαλλικό λαό. Αντιμετώπισε τη δίκη του, την καταδίκη του και τον θάνατο με χαρακτηριστική αξιοπρέπεια, κάτι που προκάλεσε τον θαυμασμό όλων, φίλων, υποστηρικτών αλλά και αντιπάλων με εξαίρεση κάποιους μικρόψυχους και ζηλόφθονους λογοτέχνες. Στο άκουσμα της ετυμηγορίας του δικαστηρίου απάντησε: «Τιμή μου»! Οι αντιδράσεις από άλλους λογοτέχνες και καλλιτέχνες που ήταν αντίθετοι στη θανατική του ποινή ήταν πολλές. Όπως είναι γνωστό πρωτοστάτησε ο Φρανσουά Μωριάκ, τονίζοντας το ταλέντο του.

    Όταν τον οδήγησαν στο εκτελεστικό απόσπασμα, αρνήθηκε να του καλύψουν τα μάτια και φώναξε «Ζήτω η Γαλλία» αμέσως πριν οι σφαίρες της Γαλλικής Δημοκρατίας τον ρίξουν στο χώμα νεκρό.

    Σε μια χώρα που καυχιέται για τους αγώνες της για την ελευθερία της έκφρασης ένα σπουδαίο πνεύμα εκτελέστηκε για τη γνώμη του. Σε μια Ευρώπη που καυχιέται για την προστασία της ελευθερίας της έκφρασης και τον πνευματικό αλλά και νομικό της πολιτισμό, ένας σπουδαίος άνθρωπος των γραμμάτων αποσιωπάται, ο ίδιος και το έργο του, ή και συκοφαντείται μετά θάνατον για τις απόψεις του. Όμως, κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί το πόσο χαρισματικός συγγραφέας υπήρξε, ενώ στη Γαλλία υπάρχει η τάση επιστροφής στον Ρομπέρ Μπραζιγιάκ, παρά τις αντιδράσεις.

    Έγραψε μυθιστορήματα, δοκίμια, ποιήματα, άρθρα όχι μόνο πολιτικά αλλά και λογοτεχνικής και θεατρικής κριτικής. Άλλωστε, αγαπούσε πολύ το θέατρο όπως και τον κινηματογράφο.

    Σε ένα αφιέρωμα της εφημερίδας Le Monde στις 7.2.1970 ο Γάλλος Pierre-Henri Simon μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας έγραψε μεταξύ άλλων: … Αυτό το πνεύμα φιλίας που όσοι τον είχαν γνωρίσει θαύμαζαν σε αυτόν, η φαντασία του που δεν βάραινε αλλά δυνάμωνε από την πλούσια πνευματική του καλλιέργεια, η μέθη της νιότης την οποία περιέβαλλε η εμμονή του με τον θάνατο που κάποιες φορές ευχόταν να έρθει πρόωρα και τραγικά για να αποφύγει έτσι την κατάπτωση που έρχεται με το γήρας, αυτό το κράμα χαράς και μελαγχολίας, φαντασίας και επιμέλειας, ρομαντισμού και ευφυίας, που δίνει στα δοκίμιά του, στα μυθιστορήματά του και στα ποιήματά του  μια φωνή που δεν μπορείς να λησμονήσεις και καθιστά το έργο του μια σημαντική μαρτυρία των ηθών και των ιδεών της εποχής του Μεσοπολέμου: όλες αυτές οι αρετές είναι επίσης και πρώτα απ’ όλα η ίδια η προσωπικότητα του νεαρού τουφεκισμένου στο Μονρούζ, τον οποίο αξίζει να τιμούμε.


thulebooks.gr

Δευτέρα, 25 Ιανουαρίου 2021

Βιβλιοκριτική για το ΄΄Ταξίδι μέσα στο δωμάτιό μου΄΄ από τον Ζαχαρία Καραταράκη στην εφημερίδα ΄΄Πατρίς΄΄ του Ηρακλείου

 

Αναδημοσιεύουμε την πολύ ωραία και ενδιαφέρουσα παρουσίαση του Ζαχαρία Καραταράκη, τον οποίο ευχαριστούμε θερμά (εφημερίδα "Πατρίς" 25.1.2021): 




Του Ζαχαρία Καραταράκη


Στην Οδύσσεια του Ομήρου ενσωματώνονται οι αφηγήσεις των ναυτικών που περιγράφουν τέρατα και σημεία από τις περιπέτειές τους. Αργότερα ο Ηρόδοτος στην Ιστορία του θα μας γοητεύσει με τα ήθη και τους μύθους της Ανατολής. Θα ακολουθήσουν βέβαια πολλές ταξιδιωτικές εντυπώσεις πνευματικών ανθρώπων που περιηγήθηκαν τις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου και ο οριενταλισμός θα γίνει της μόδας, ιδιαίτερα τον 18ο και 19ο αιώνα.

Εκείνους θα διαδεχθούν οι τουρίστες με μια φωτογραφική μηχανή στο λαιμό τους για να κάνουν επίδειξη σε φίλους και γνωστούς, όταν επιστρέψουν. Ο τουρίστας δεν βλέπει με το μάτι του και συχνά δεν τον πολυενδιαφέρουν ούτε τα μνημεία ούτε οι τόποι, αλλά ακούει μηχανικά τον ξεναγό για να επιστρέψει στο ξενοδοχείο του να κολυμπήσει και να ξεροψηθεί στον ήλιο.  Εξαιρετικοί ταξιδευτές Έλληνες ήταν ο Κ. Ουράνης και ο Ν. Καζαντζάκης και οι ταξιδιωτικές τους εντυπώσεις παραμένουν κλασικές.

Πρωτότυπο και αρκετά γοητευτικό παραμένει ακόμα το  έργο του Ξαβιέ ντε Μαιστρ  (1763-1853) που κυκλοφόρησε το 1794 ως καυστική ειρωνεία εκείνων που ανικανοποίητοι αναζητούσαν την ευτυχία σε τόπους μακρινούς. Τίτλος του ΤΑΞΙΔΙ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΔΩΜΑΤΙΟ ΜΟΥ. Πρόσφατα κυκλοφόρησε σε πολύ καλή μετάφραση και πρόλογο του Μανώλη Στρατάκη από τον εκδοτικό οίκο ΘΟΥΛΗ.

Ο αφηγητής αναγκάζεται να κλειστεί σαράντα δύο ημέρες στο δωμάτιό του για μια παράνομη μονομαχία. Εκεί συνειδητοποιεί ότι ένα μικρό δωμάτιο δεν είναι φυλακή, παρά μια ευκαιρία να ξαναδεί και να απολαύσει την πολυθρόνα του, το κρεβάτι του, τους πίνακες, τη βιβλιοθήκη του, τα διάφορα ενθυμήματα και προπαντός να φιλοσοφήσει και να σκεφθεί για τη ζωή, τον έρωτα και την ανθρώπινη μοίρα. Να προσπαθήσει να κατανοήσει τον εαυτό του και να βρει την ελευθερία στην φυλακή του. Μιαν ελευθερία που το άγχος της καθημερινότητας και των υποχρεώσεων δεν του είχε επιτρέψει να χαρεί.

Ο λόγος του είναι δροσερός, χαριτωμένος και συχνά καταγγελτικός. Δεν φλυαρεί. Κάθε κεφάλαιο είναι σύντομο και περιεκτικό. Τα βιβλία του θα ανακαλέσουν τους ήρωες που αγάπησε και τον συγκίνησαν. Ιδιαίτερη θέση έχουν οι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς. Αναλογίζεται μορφές σαν τους Ατρείδες, τον Θησέα και τον Ηρακλή. Φαντάζεται την Εσπερία, την Αρκαδία, αλλά και τα νησιά της Λήμνου και της Κρήτης.

Λυπάται τον Σατανά, όπως μας τον παρουσιάζει ο Μίλτων.  Καταγγέλλει την υποκριτική θρησκευτικότητα εκείνων που ανάβουν το κερί τους και προσεύχονται, ή διασκεδάζουν και χορεύουν στα σαλόνια, ενώ ταλαιπωρημένοι φτωχοί ζητιάνοι πεθαίνουν δίπλα τους. Γι αυτό μισούν τους καθρέφτες που παρουσιάζουν το αληθινό τους πρόσωπο. Σταματά με πικρία σ’ έναν πίνακα του Ραφαήλ που έσβησε πρόωρα από έρωτα για την πανέμορφη Φορναρίνα, έναν μύθο που η ιστορικός της τέχνης  Τίνα Κατσούλη αξιοποιεί στο πρώτο της μυθιστόρημα «Στην αχλή των αιώνων».

Ο αφηγητής μας είναι πληγωμένος από τον έρωτα της κυρίας Ντε Οκαστέλ και,  όπως πιάνει το πορτραίτο της και ένα ξεραμένο τριαντάφυλλο που κάποτε της πρόσφερε και εκείνη ναρκισσευόμενη στον καθρέπτη της αδιαφόρησε και δεν το πήρε, καταγγέλλει την σκληρότητα των γυναικών που χρησιμοποιούν τους άντρες και τον έρωτα μόνο για να επιδειχθούν. Η ειρωνεία του στο κεφάλαιο αυτό είναι κοφτερή. Ακόμα, ευρηματική είναι η περιγραφή μιας μέρας μόνο με μια λέξη «ο λόφος» ανάμεσα σε τελείες.

Το τελευταίο κεφάλαιο που είναι μεγαλύτερο σε έκταση είναι ένα όνειρο, όπου ο Ιπποκράτης και ο Πλάτων ανταγωνίζονται για την προσφορά τους. Παρευρίσκονται ο Περικλής και η Ασπασία και τη στιγμή που ό συγγραφέας προσπαθεί να δέσει το σανδάλι της ξυπνά και βρίσκει να τον ζεσταίνει η σκυλίτσα του. Το όνειρο τελειώνει μαζί με τον εγκλεισμό του και επιστρέφει στη σκλαβιά της ελεύθερης ζωής.

Σπάνια έχει κανείς την ευκαιρία να απολαύσει τέτοια κομψοτεχνήματα, όπως το βιβλίο αυτό. Μέσα στην πικρόχολη ειρωνεία του αποκαλύπτει το βάθος της ανθρώπινης ψυχής που συχνά συγκρούεται με το σώμα «το έτερον», όπως το ονομάζει. Φυσικά η επικαιρότητά του είναι προφανής. Ίσως από τον αναγκαστικό εγκλεισμό μας να προκύψουν ισάξια λογοτεχνικά έργα. Οπωσδήποτε, όμως, μπορείτε τις μέρες αυτές να απολαύσετε ένα ευχάριστο ταξίδι στο δωμάτιό σας με το έργο του Ξαβιέ ντε Μαιστρ.

πηγή: Εφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ https://www.patris.gr/2021/01/25/taxidi-mesa-sto-domatio-moy/


thulebooks.gr


Τετάρτη, 23 Δεκεμβρίου 2020

ΝΕΑ ΕΚΔΟΣΗ: Μια νύχτα Χριστουγέννων την εποχή της Τρομοκρατίας, του Πωλ Μπουρζέ

 



Συγγραφέας: Paul Bourget

Εκδόσεις: Θούλη

Μετάφραση: Μανώλης Στρατάκης

Επιμέλεια: Αθηνά Μάρκου

Εξώφυλλο, οπισθόφυλλο: «Δεκέμβριος 1793», έργο της

Juliana Gurabardhi

Σελίδες: 60

Ημερομηνία έκδοσης: 23/12/2020

ISBN: 978-618-5317-12-6


Την παγωμένη νύχτα της 24ης Δεκεμβρίου του 1793, ο δούκας του

Φλερύ και η νεαρή γυναίκα του, η οποία βρίσκεται σε

προχωρημένη εγκυμοσύνη, προσπαθούν με ψεύτικα χαρτιά να

διαφύγουν από τη Γαλλία και να περάσουν στην Ελβετία, για να

γλυτώσουν από το καθεστώς της Τρομοκρατίας που τους

καταδιώκει. Λίγο πριν από τα σύνορα και το τελικό βήμα προς την

ελευθερία, θα υποχρεωθούν να σταματήσουν σε μια κωμόπολη,

όπου ο δούκας θα πρέπει να αντιμετωπίσει όχι μόνο τον γιατρό

της περιοχής, που είναι και ο αρχηγός της τοπικής Λέσχης των

Ιακωβίνων και του οποίου τη βοήθεια χρειάζεται, αλλά και τον ίδιο

τον εαυτό του.

Στο διήγημά του Μια νύχτα Χριστουγέννων την εποχή της

Τρομοκρατίας, που κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1907 στη

Γαλλία, ο μετρ του ψυχολογικού μυθιστορήματος Πωλ Μπουρζέ

(1852- 1935) περιγράφει συγκλονιστικά την τραγική κατάσταση

των ηρώων του, την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης φύσης, στην

οποία συνυπάρχουν η γενναιοφροσύνη με την ωμότητα, το θάρρος

με τη δειλία, η συμπάθεια και το έλεος με το μίσος, αντιθέσεις οι

οποίες οδηγούν σε δραματικές συγκρούσεις, όχι μόνον εξωτερικές

αλλά και εσωτερικές.


Το διήγημα του Πωλ Μπουρζέ «Μια νύχτα Χριστουγέννων την

εποχή της Τρομοκρατίας» είναι ένα υπέροχο και συγκλονιστικό

δράμα. 

Le Figaro, 29.4.1910


Το βιβλίο ''Μια νύχτα Χριστουγέννων την εποχή της Τρομοκρατίας'' μπορείτε να το βρείτε εδώ